khyển mã

Định nghĩa

Danh từ:
- Chỉ những kẻ tôi tớ trung thành, sẵn sàng phục vụ và tuân lệnh chủ một cách mù quáng, thường với hàm ý khinh miệt. Từ này ghép từ "khuyển" (chó) và "mã" (ngựa) - hai loài vật trung thành phục vụ con người - để ví von về sự phục tùng tuyệt đối.

Ví dụ sử dụng

Danh từ:
- Hắn ta chỉ là tên khuyển mã ngoan ngoãn của bọn cường quyền. (Hắn ta chỉ là kẻ tôi tớ ngoan ngoãn của bọn cường quyền.)
- Bọn tay sai ấy đã hành xử như những tên khuyển mã trung thành nhất. (Bọn tay sai ấy đã hành xử như những kẻ tôi tớ trung thành nhất.)

Các cách sử dụng nâng cao

"Làm khuyển mã": hành động phục vụ, tuân lệnh một cách mù quáng và hèn hạ.
- Hắn sẵn sàng làm khuyển mã cho kẻ thù để đổi lấy chút lợi lộc. (Hắn sẵn sàng làm tôi tớ cho kẻ thù để đổi lấy chút lợi lộc.)
"Bộ mặt khuyển mã": cụm từ chỉ bản chất của một kẻ chỉ biết phục tùng và phụng sự chủ.
- Lời nói và hành động của y đã lộ rõ bộ mặt khuyển mã. (Lời nói và hành động của y đã lộ rõ bản chất tôi tớ.)

Biến thể và từ gần giống

Tay sai (danh từ): kẻ làm công cụ, làm việc xấu cho người khác. (Từ này có nghĩa rộng hơn và phổ biến hơn "khuyển mã").
Nô lệ (danh từ): người bị tước đoạt tự do, phải phục vụ người khác. (Nhấn mạnh vào thân phận bị áp bức hơn là sự trung thành tự nguyện).
Công cụ (danh từ): vật hoặc người bị lợi dụng để thực hiện mục đích. (Mang tính trung lập hơn).

Từ đồng nghĩa

Lưu ý sử dụng

Sắc thái: Từ "khuyển mã" mang sắc thái rất khinh bỉ, miệt thị. Nó không chỉ mô tả sự trung thành mà còn nhấn mạnh sự hèn hạ, mất nhân cách của kẻ sẵn sàng hy sinh mọi thứ vì chủ.
Ngữ cảnh: Thường được dùng trong văn chính luận, báo chí phê phán hoặc trong lời nói có tính chất lên án, tố cáo mạnh mẽ. Ít dùng trong giao tiếp thông thường.
Tính từ đi kèm: Thường đi với các tính từ như "trung thành", "ngoan ngoãn", "hèn hạ" để nhấn mạnh đặc điểm.

Nói những kẻ tôi tớ trung thành với chủ: Bọn việt gian trổ tài khuyển mã đi đàn áp đồng bào.